يا أبى » ! انصار را خداى در جملهء سابقان گرفت ؟ گفت : آرى ، و با خطاب و پسرانش مشورت نكرد . عمر گفت : من پنداشتم ( 2 ) در اين آيت ما را رفعتى دادند كه [ كس با ] ( 3 ) ما [ در آن ] ( 4 ) مشارك ( 5 ) نيست ، گفت : خلاف آن است كه تو پنداشتى ، و مصداق اين در اوّل سورة الجمعه است فى قوله : وَآخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ( 6 ) ، و در وسط سورة الحشر : وَالَّذِينَ جاؤُ مِنْ بَعْدِهِمْ يَقُولُونَ رَبَّنَا اغْفِرْ لَنا وَلإِخْوانِنَا الَّذِينَ سَبَقُونا بِالإِيمانِ ( 7 ) . . . ، و در آخر سورة الانفال : وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهاجَرُوا وَجاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ ( 8 ) . و اهل علم در سابقان اول خلاف كردند : أبو موسى الاشعرى و سعيد بن - المسيب و قتاده و ابن سيرين گفتند : آنان بودند كه ، به دو قبله با رسول - عليه السلام - نماز كردند . عطاء بن ابى رباح گفت : آنان كه به بدر حاضر [ آمدند ، شعبى گفت : آناناند كه به بيعت رضوان حاضر ] ( 9 ) بودند . و خلاف كردند در آن كه اوّل كس كه به رسول - عليه السلام - ايمان آورد كه بود از پس خديجه ، چه در خديجه خلاف نكردند كه اوّل او بود . عبد اللَّه عبّاس و زيد أرقم و جابر بن عبد اللَّه الانصارىّ و محمّد بن المنكدر و ربيعه و ابو حازم المدنىّ و جملهء اهل البيت گفتند كه : امير المؤمنين على بود [ 106 - ر ] اوّل كس كه به رسول ايمان آورد و نماز كرد . كلبى گفت امير المومنين ايمان آورد و او را نه سال بود . مجاهد و محمد اسحاق گفتند : ده ساله بود ، و محمد بن اسحاق گفت ، عن عبد اللَّه بن ابى نجيح ، عن مجاهد ، كه او گفت : از چيزها كه خداى تعالى به على بن ابى طالب - عليه السلام - خواست ، آن بود كه سالى قريش را قحطى رسيد و أبو طالب عيال بسيار داشت . رسول - عليه السلام - عمش را عباس گفت : يا عم ! قحطى عظيم است ، و أبو طالب از سبب عيال رنجور مىباشد ، بيا ( 10 ) تا برويم و از وى تخفيفى كنيم . گفت :

--> ( 1 ) . اساس : ابا ، به قياس با نسخهء آو و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها كه . ( 9 - 4 - 3 ) . اساس : ندارد ، از آو ، افزوده شد . ( 5 ) . اساس : مشاورت ، به قياس با نسخهء آو ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 6 ) . سورهء جمعه ( 63 ) آيهء 3 . ( 7 ) . سورهء حشر ( 59 ) آيهء 10 . ( 8 ) . سورهء انفال ( 8 ) آيهء 74 . ( 10 ) . همهء نسخه بدلها : بيايى .